Skip to content
Telefon: +48 503 950 735 mail: marcin.klonowski@adwokatura.pl
Adwokat Marcin Klonowski
Obrona w sprawie o przestępstwa gospodarcze Obrona w sprawie o przestępstwa skarbowe Obrona w sprawie karnej Obrona w sprawie karnej międzynarodowej Pomoc prawna dla spółek w sprawach karnych
Adwokat Marcin Klonowski

Obrona w sprawie o Europejski Nakaz Aresztowania

Europejski Nakaz Aresztowania (ENA) – obrona karna

Europejski nakaz aresztowania (ENA) w tej sytuacji oznacza, że polski prokurator chce doprowadzić do zatrzymania osoby przebywającej w innym państwie UE i sprowadzenia jej do Polski. Nakazu nie wydaje sam prokurator. W postępowaniu przygotowawczym składa wniosek do właściwego sądu okręgowego, a sąd ocenia, czy ENA jest potrzebny i dopuszczalny. Dla przedsiębiorcy mieszkającego za granicą to moment, w którym trzeba działać równolegle: w państwie pobytu i w polskiej sprawie.

W sprawach karnych gospodarczych ENA pojawiają się coraz częściej. Źródłem jest polskie śledztwo, list gończy lub tymczasowe aresztowanie. Obrona musi więc sprawdzić, czy można uchylić podstawę ENA w Polsce, zanim dojdzie do przekazania.

Skąd biorą się polskie ENA w sprawach gospodarczych?

Oszustwa i wyłudzenia w obrocie gospodarczym

Polska prokuratura często sięga po ENA przy zarzutach oszustwa, wyłudzenia kredytu, leasingu albo finansowania. Problemem bywa ocena, czy sprawa rzeczywiście wymaga sprowadzenia do kraju.

VAT, nierzetelne faktury i przestępstwa skarbowe

Nakaz może pojawić się przy zarzutach karuzeli VAT, pustych faktur lub uszczupleń podatkowych. W takich sprawach trzeba analizować dokumenty księgowe i realną rolę osoby mieszkającej za granicą.

Pranie pieniędzy i zorganizowana grupa przestępcza

W sprawach transgranicznych ENA bywa łączony z zarzutem prania pieniędzy, udziału w grupie lub transferu środków między spółkami. Taka kwalifikacja zwiększa presję na areszt i przekazanie.

Europejski nakaz aresztowania z Polski – co sprawdzić

Europejski Nakaz Aresztowania to duże ryzyko

ENA nie jest karą. To instrument sprowadzenia osoby do Polski w celu prowadzenia postępowania albo wykonania kary. Ryzyko polega na zatrzymaniu za granicą, szybkim przekazaniu oraz decyzjach składanych przed sądem państwa pobytu, w tym dotyczących zasady specjalności.

Organy państwa UE mogą dokonać szybkiego

zatrzymania za granicą w kraju UE

Po zatrzymaniu dochodzi do natychmiastowego

przekazania do polskiego aresztu śledczego

Na wniosek państwa istnieje możliwość

zajęcia dokumentów, danych i przedmiotów

Szybkie zatrzymanie na podstawie wpisu SIS lub Interpolu
Ryzyko zgody na przekazanie bez analizy skutków
Ryzyko zrzeczenia się zasady specjalności bez możliwości cofnięcia
Tymczasowe aresztowanie po przekazaniu do Polski

Jak polska prokuratura uzasadnia wniosek o wydanie ENA?

Sąd okręgowy nie powinien wydawać ENA automatycznie

W postępowaniu przygotowawczym ENA wydaje sąd okręgowy na wniosek prokuratora. Prokurator powinien wykazać, że sprawa podlega jurysdykcji polskich sądów, osoba może przebywać w UE, a wydanie nakazu jest potrzebne z perspektywy interesu wymiaru sprawiedliwości. To tutaj trzeba szukać argumentów za uchyleniem albo ograniczeniem ENA.

Podejrzenie pobytu osoby ściganej w państwie UE

Podstawą ENA jest podejrzenie, że osoba ścigana za przestępstwo podlegające polskiej jurysdykcji przebywa w państwie UE. Jeżeli miejsce pobytu jest znane, nakaz powinien trafić do właściwego organu tego państwa.

Jurysdykcja polskich sądów karnych w sprawie

Prokurator musi powiązać zarzut z polskim postępowaniem karnym. W sprawach gospodarczych oznacza to analizę miejsca działania, skutku, dokumentów, przepływów finansowych i tego, czy Polska rzeczywiście jest właściwa do prowadzenia sprawy.

Dopuszczalność i proporcjonalność ENA

Wydanie nakazu jest niedopuszczalne, jeżeli nie wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości. Trzeba też sprawdzić ustawowe progi z art. 607b k.p.k. ENA nie powinien zastępować mniej dolegliwych sposobów zapewnienia udziału w sprawie.

Treść nakazu i opis zarzucanego czynu gospodarczego

Nakaz powinien zawierać m.in. dane osoby, opis i kwalifikację czynu, podstawę orzeczenia, górną granicę kary albo wysokość kary orzeczonej. Zbyt ogólny opis czynu utrudnia kontrolę przekazania i ochronę zasady specjalności.

Jak bronić się przed polskim ENA wydanym za granicą?

Obrona musi objąć zarówno Polskę, jak i państwo pobytu za granicą

Sama obrona przed zagranicznym sądem może nie wystarczyć. Jeżeli ENA wynika z polskiej sprawy, trzeba działać także w Polsce: sprawdzić akta, podstawę nakazu, decyzję o areszcie i możliwość dobrowolnego uporządkowania sytuacji procesowej.

01

Ustalenie podstawy polskiego ENA

Najpierw sprawdzam, czy ENA wynika z postępowania przygotowawczego, aktu oskarżenia, prawomocnego wyroku czy poszukiwań listem gończym. Bez tego nie da się ocenić, czy celem jest ściganie, czy wykonanie kary.

02

Wniosek o uchylenie podstawy nakazu

Jeżeli problemem jest tymczasowe aresztowanie, list gończy albo brak kontaktu z organami, trzeba rozważyć wnioski w Polsce. Czasem celem jest uchylenie aresztu, czasem list żelazny, a czasem przygotowane stawiennictwo.

03

Ochrona zasady specjalności ENA

Zgoda na przekazanie i zrzeczenie się zasady specjalności to dwie różne decyzje. Nie warto zrzekać się ochrony, zanim nie będzie wiadomo, jakie czyny obejmuje ENA i czy w Polsce mogą pojawić się inne postępowania lub kary.

04

Koordynacja obrony w państwie pobytu

W państwie pobytu trzeba przygotować argumenty dotyczące przekazania, aresztu i warunków ewentualnego wydania. W Polsce równolegle trzeba pracować nad źródłem problemu, bo to polska sprawa uruchomiła ENA.

Ruch jest po Twojej stronie. Zobacz też jak będę działał w sprawie

Jak działam →

Prokurator wystąpił o ENA wobec Ciebie?

Jeżeli mieszkasz za granicą i dowiadujesz się o polskim ENA, nie warto czekać do zatrzymania. Trzeba sprawdzić podstawę nakazu w Polsce, możliwe wnioski procesowe i skutki zgody na przekazanie, zwłaszcza w zakresie zasady specjalności.

zobacz, jak wygląda obrona kancelarii klonowski w realnych sprawach klientów

Sprawy, w których zmieniłem bieg wydarzeń

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia jako fundament obrony

Klientowi przedstawiono zarzuty w prokuraturze. Sprawa opierała się na opinii biegłego i od początku dostałem prosty komunikat — akt oskarżenia trafi do sądu. W związku z tym po skierowaniu do sądu aktu przygotowałem obszerną odpowiedź na akt oskarżenia. W piśmie tym wniosłem o umorzenie jednego zarzutu, co do pozostałych natomiast wskazałem ich niezasadność w świetle akt sprawy. Po ujawnieniu odpowiedzi sąd przychylił się do mojej argumentacji i jeden z zarzutów od razu uchylił. W pozostałym zakresie argumenty z pisma były analizowane w toku sprawy.

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia i brak akt

Klientowi przedstawiono zarzuty i skierowano sprawę do sądu. Po otrzymaniu odpisu aktu oskarżenia napisałem odpowiedź. Ku mojemu zdziwieniu okazało się, że do sprawy nie zostały dołączone wszystkie akta. Złożyłem w odpowiedzi na akt oskarżenia formalny wniosek o uzyskanie całości akt, złożyłem również dodatkowe wnioski dowodowe oraz przedstawiłem argumentację obronczą. Później ta linia była utrzymywana w toku całego procesu.

Szybka reakcja Tymczasowe aresztowanie

Skuteczne zażalenie na tymczasowe aresztowanie

W postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową broniłem klienta oskarżonego o poważne przestępstwa. Po zatrzymaniu, z uwagi na przyjętą przez klienta postawę procesową prokurator zdecydował o skierowaniu wniosku o areszt. Na zapoznanie się z aktami miałem tylko 2 godziny, ale wystarczyło to dla stwierdzenia braków dowodowych. Niestety, sąd rejonowy zastosował areszt. W tym momencie od razu zacząłem pracować nad zażaleniem. Sąd odwoławczy uwzględnił moje zażalenie — stwierdził, że wykazałem, iż zarzuty postawione przez prokuratora nie mają żadnych podstaw dowodowych. Tego samego dnia klienta zwolniono z aresztu śledczego i mogłem go przywieźć do domu.

Tymczasowe aresztowanie Wykorzystanie słabych punktów

Uchylenie aresztu — brak uprawdopodobnienia zarzutów

Prokurator zatrzymał klienta pod zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i innymi zarzutami kryminalnymi. Sąd rejonowy zastosował areszt. W wyniku mojego zażalenia, w którym wykazałem brak jakichkolwiek dowodów, sąd odwoławczy przyznał mi rację i zwolnił klienta z aresztu. Sąd stwierdził, że brak jest dowodów realnie wskazujących, że doszło do popełnienia przestępstwa.

Strategia procesowa

Wyjaśnienia oparte na materiale dowodowym

Klient otrzymał wezwanie na przedstawienie zarzutów, po czym zgłosił się do mnie, aby udzielić mi upoważnienia do obrony. Skontaktowałem się z prokuratorem, aby ustalić szczegóły czynności i lojalnie zakomunikować stanowisko procesowe mojego klienta. Na pierwszych wyjaśnieniach klient odmówił składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania. W ślad za moim wnioskiem prokurator udostępnił część materiałów sprawy, do których chciałem aby odniósł się klient. Po krótkim czasie zawniaskowałem o kolejny termin odebrania wyjaśnień, na których klient bardzo szczegółowo i drobiazgowo odniósł się do stawianych mu zarzutów.

Strategia procesowa

Uzupełnienie wyjaśnień

Klient został zatrzymany i doprowadzony na czynności przedstawienia zarzutów. W trakcie czynności był bardzo zestresowany, a ponieważ zarzuty dotyczyły sytuacji sprzed kilkunastu lat, niewiele już pamiętał. Po jego zwolnieniu skontaktował się ze mną i rozpoczęliśmy skrupulatną analizę zarzutów i opracowanie linii obrony. W krótkim czasie klient stawił się w celu złożenia wyjaśnień uzupełniających, które były podstawą dalszej linii obrony.

Najczęstsze pytania:

o polski nakaz i przekazanie

Najpierw trzeba ustalić, czy w Polsce rzeczywiście wydano europejski nakaz aresztowania, z jakiej sprawy on wynika i czy podstawą jest tymczasowe aresztowanie, list gończy, akt oskarżenia czy prawomocny wyrok. To ważne, bo obrona nie polega wyłącznie na rozmowie z organami państwa pobytu. Równolegle trzeba działać w Polsce: sprawdzić akta, złożyć właściwe wnioski i ocenić, czy możliwe jest uchylenie albo ograniczenie podstawy ENA przed przekazaniem.

 

Nie. W postępowaniu przygotowawczym polski prokurator składa wniosek, ale europejski nakaz aresztowania wydaje właściwy miejscowo sąd okręgowy. Sąd powinien ocenić przesłanki z art. 607a i 607b k.p.k., w tym to, czy osoba może przebywać w państwie UE oraz czy wydania ENA wymaga interes wymiaru sprawiedliwości. To ma znaczenie praktyczne. Argumenty obrony trzeba kierować nie tylko do prokuratury, ale także do sądu, który wydał albo może uchylić podstawę nakazu.

 

Tak. Europejski nakaz aresztowania może dotyczyć obywatela polskiego mieszkającego w innym państwie UE. Sam fakt obywatelstwa polskiego nie blokuje sprowadzenia do Polski, jeżeli nakaz został wydany przez polski sąd i państwo pobytu go wykona. Inne znaczenie mogą mieć przepisy państwa wykonania nakazu, status rezydenta, sytuacja rodzinna, warunki przekazania i ochrona praw podstawowych. Dlatego trzeba prowadzić obronę w dwóch miejscach: w Polsce i za granicą.

 

W sprawach gospodarczych polski ENA najczęściej pojawia się przy zarzutach oszustwa, wyłudzeń kredytu lub leasingu, przestępstw VAT, nierzetelnych faktur, prania pieniędzy oraz udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. Trzeba jednak pamiętać o art. 607b k.p.k. Co do zasady ENA nie wydaje się w sprawie o przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności do roku ani w celu wykonania kary do 4 miesięcy. Osobno trzeba ocenić, czy nakazu wymaga interes wymiaru sprawiedliwości.

 

Zasada specjalności oznacza, że osoby przekazanej do Polski co do zasady nie można ścigać za inne przestępstwa popełnione przed przekazaniem niż te, które stanowiły podstawę ENA. Nie można też wykonać wobec niej kar pozbawienia wolności za inne takie czyny. Ta ochrona ma jednak wyjątki. Szczególnie ważne jest to, że osoba ścigana może wyrazić zgodę na przekazanie i zrzec się zasady specjalności. Takiej zgody nie można później cofnąć, dlatego decyzję trzeba podjąć po analizie całej polskiej sprawy.

 

W wielu sprawach realnym celem nie jest proste „odwołanie ENA”, ale usunięcie przyczyny, dla której nakaz został wydany. Może to oznaczać wniosek o uchylenie tymczasowego aresztowania, zmianę środka zapobiegawczego, uporządkowanie kontaktu z organami albo przygotowanie dobrowolnego stawiennictwa. Czasem w grę wchodzi także list żelazny. Każdy z tych kroków wymaga analizy akt, bo nieostrożne działanie może przyspieszyć zatrzymanie zamiast ograniczyć ryzyko.

 

Nie zawsze da się to ustalić jednym publicznym zapytaniem. Trzeba sprawdzić, czy w Polsce toczy się postępowanie, czy wydano postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, list gończy albo europejski nakaz aresztowania, a także czy pojawił się wpis w SIS lub Interpolu. Adwokat w Polsce może pomóc ustalić właściwą prokuraturę lub sąd, skontaktować się z organami i ocenić, czy sprawę da się uporządkować przed zatrzymaniem na lotnisku, granicy albo w miejscu pobytu.