Skip to content
Telefon: +48 503 950 735 mail: marcin.klonowski@adwokatura.pl
Adwokat Marcin Klonowski
Obrona w sprawie o przestępstwa gospodarcze Obrona w sprawie o przestępstwa skarbowe Obrona w sprawie karnej Obrona w sprawie karnej międzynarodowej Pomoc prawna dla spółek w sprawach karnych
Adwokat Marcin Klonowski

Prokuratura Europejska (EPPO) – obrona w postępowaniu

Postępowanie przed Prokuraturą Europejską – obrona karna Katowice

Postępowanie Prokuratury Europejskiej (EPPO) dotyczy przestępstw, które mogą naruszać interesy finansowe Unii Europejskiej. W praktyce chodzi m.in. o nadużycia przy dotacjach, zamówieniach finansowanych z UE, poważne oszustwa VAT, korupcję, pranie pieniędzy albo udział w grupie nastawionej na takie czyny. To nie jest zwykła sprawa krajowa. Materiał dowodowy może pochodzić z kilku państw, a decyzje procesowe zapadają w strukturze unijnej i polskiej jednocześnie.

W takiej sprawie trzeba od początku ustalić, czy EPPO rzeczywiście ma kompetencję, jakie przepisy krajowe mają zastosowanie i jakie dowody pochodzą z zagranicy. Dopiero potem można ocenić ryzyko zarzutów, zabezpieczenia mienia, ENA i aktu oskarżenia.

Za jakie przestępstwa może działać EPPO?

Nadużycia przy dotacjach i funduszach UE

EPPO może prowadzić sprawy dotyczące nieprawdziwych dokumentów, zatajenia informacji lub wykorzystania środków unijnych niezgodnie z celem, na który zostały przyznane.

Zamówienia finansowane ze środków UE

Postępowanie może dotyczyć przetargów i projektów współfinansowanych z budżetu Unii. Ważne jest wtedy, czy działanie mogło spowodować stratę w interesach finansowych UE.

VAT, korupcja, pranie pieniędzy i grupa

EPPO może zajmować się poważnymi transgranicznymi oszustwami VAT, korupcją, praniem pieniędzy oraz udziałem w grupie, jeżeli rdzeniem działania jest szkoda dla finansów UE.

Postępowanie EPPO – ryzyka karne, majątkowe i biznesowe

Unijny charakter sprawy zmienia skalę ryzyka

EPPO nie tworzy odrębnych kar. Odpowiedzialność zależy od polskiej kwalifikacji prawnej, np. oszustwa, prania pieniędzy, korupcji lub przestępstw skarbowych. Ryzyko zwiększa jednak transgraniczny mechanizm ścigania, zabezpieczenia majątkowe i możliwość szybkiego pozyskiwania dowodów z innych państw UE.

Zarzuty krajowe w sprawie UE

kara z polskiej ustawy karnej (k.k.)

Poważne oszustwa VAT w UE

ryzyko wysokiej kary pozbawienia wolności

Grupa i pranie pieniędzy

szersze zarzuty i ENA

Zabezpieczenie mienia w Polsce i w innych państwach UE
Europejski nakaz aresztowania przy pobycie za granicą
Dowody pozyskiwane równolegle z kilku państw członkowskich
Zwrot środków, wykluczenia i szkoda reputacyjna

Jak działa Prokuratura Europejska (EPPO) w Polsce i UE?

Sprawę prowadzi europejski prokurator delegowany EPPO

EPPO działa w Polsce przez biura delegowanych prokuratorów europejskich, m.in. w Warszawie, Katowicach, Gdańsku i Lublinie. Delegowany prokurator jest częścią struktury EPPO, ale wykonuje czynności w polskim postępowaniu karnym. Dlatego sprawa łączy prawo krajowe, regulację unijną i praktykę współpracy międzynarodowej.

Weryfikacja, czy sprawa należy do kompetencji EPPO

Pierwsze pytanie dotyczy właściwości. Trzeba sprawdzić, czy zarzut rzeczywiście dotyczy interesów finansowych UE, czy obejmuje środki unijne, dochody budżetu UE albo poważne transgraniczne oszustwo VAT.

Postępowanie prowadzone przez prokuratora delegowanego

Europejski prokurator delegowany działa w imieniu EPPO, ale korzysta z instrumentów polskiej procedury karnej. Może prowadzić przesłuchania, żądać dokumentów, występować o przeszukanie, zabezpieczenie mienia lub areszt.

Dowody pozyskiwane z innych państw UE

W sprawach transgranicznych EPPO może zlecać czynności prokuratorom delegowanym w innych państwach. W praktyce oznacza to szybsze pozyskiwanie dokumentów, danych bankowych i dowodów z zagranicy.

Tymczasowe aresztowanie i czynności transgraniczne

Jeżeli podejrzany przebywa za granicą, w sprawie EPPO może pojawić się europejski nakaz aresztowania. Równolegle mogą być prowadzone czynności dotyczące majątku, rachunków bankowych lub dokumentów spółki.

Jak bronić się w postępowaniu Prokuratury Europejskiej?

Obrona zaczyna się od kompetencji, akt i źródła dowodów

W sprawie EPPO nie wystarczy odpowiadać na kolejne czynności. Trzeba ustalić, co jest rdzeniem zarzutu, gdzie powstała szkoda i jakie dowody mają znaczenie. Dopiero wtedy można zdecydować, czy walczyć o umorzenie, ograniczenie zarzutów, czy obronę przed sądem.

01

Analiza kompetencji Prokuratury Europejskiej

Sprawdzam, czy zarzut rzeczywiście dotyczy interesów finansowych UE, czy spełnia progi właściwości EPPO i czy polska kwalifikacja prawna odpowiada opisowi czynu. To pierwszy punkt, bo błędna właściwość może wpływać na dalsze decyzje.

02

Audyt dokumentów i przepływów finansowych

W sprawach EPPO kluczowe są dokumenty projektowe, faktury, umowy, korespondencja, dane bankowe i rozliczenia z instytucjami publicznymi. Trzeba odtworzyć, kto podejmował decyzje i jakie miał informacje.

03

Przygotowanie do przesłuchania i wyjaśnień

Pierwsze wyjaśnienia mogą ustawić sprawę na długo. Przed przesłuchaniem analizuję, które okoliczności warto wyjaśnić od razu, które wymagają dokumentów, a gdzie lepszym rozwiązaniem jest powściągliwość do czasu poznania akt.

04

Ograniczanie skutków dla majątku i firmy

Równolegle trzeba reagować na zabezpieczenia majątkowe, ryzyko blokady rachunków, kontakt z kontrahentami oraz skutki dla projektów finansowanych z UE. Obrona karna musi uwzględniać to, czy firma może dalej działać.

Ruch jest po Twojej stronie. Zobacz też jak będę działał w sprawie

Jak działam →

Masz sprawę prowadzoną przez EPPO?

To nie jest moment na działanie wyłącznie reaktywne. Trzeba szybko sprawdzić podstawę kompetencji EPPO, ryzyko zabezpieczenia mienia, możliwe czynności zagraniczne i wpływ sprawy na firmę. Od tego zależy pierwsza strategia obrony.

zobacz, jak wygląda obrona kancelarii klonowski w realnych sprawach klientów

Sprawy, w których zmieniłem bieg wydarzeń

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia jako fundament obrony

Klientowi przedstawiono zarzuty w prokuraturze. Sprawa opierała się na opinii biegłego i od początku dostałem prosty komunikat — akt oskarżenia trafi do sądu. W związku z tym po skierowaniu do sądu aktu przygotowałem obszerną odpowiedź na akt oskarżenia. W piśmie tym wniosłem o umorzenie jednego zarzutu, co do pozostałych natomiast wskazałem ich niezasadność w świetle akt sprawy. Po ujawnieniu odpowiedzi sąd przychylił się do mojej argumentacji i jeden z zarzutów od razu uchylił. W pozostałym zakresie argumenty z pisma były analizowane w toku sprawy.

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia i brak akt

Klientowi przedstawiono zarzuty i skierowano sprawę do sądu. Po otrzymaniu odpisu aktu oskarżenia napisałem odpowiedź. Ku mojemu zdziwieniu okazało się, że do sprawy nie zostały dołączone wszystkie akta. Złożyłem w odpowiedzi na akt oskarżenia formalny wniosek o uzyskanie całości akt, złożyłem również dodatkowe wnioski dowodowe oraz przedstawiłem argumentację obronczą. Później ta linia była utrzymywana w toku całego procesu.

Szybka reakcja Tymczasowe aresztowanie

Skuteczne zażalenie na tymczasowe aresztowanie

W postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową broniłem klienta oskarżonego o poważne przestępstwa. Po zatrzymaniu, z uwagi na przyjętą przez klienta postawę procesową prokurator zdecydował o skierowaniu wniosku o areszt. Na zapoznanie się z aktami miałem tylko 2 godziny, ale wystarczyło to dla stwierdzenia braków dowodowych. Niestety, sąd rejonowy zastosował areszt. W tym momencie od razu zacząłem pracować nad zażaleniem. Sąd odwoławczy uwzględnił moje zażalenie — stwierdził, że wykazałem, iż zarzuty postawione przez prokuratora nie mają żadnych podstaw dowodowych. Tego samego dnia klienta zwolniono z aresztu śledczego i mogłem go przywieźć do domu.

Tymczasowe aresztowanie Wykorzystanie słabych punktów

Uchylenie aresztu — brak uprawdopodobnienia zarzutów

Prokurator zatrzymał klienta pod zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i innymi zarzutami kryminalnymi. Sąd rejonowy zastosował areszt. W wyniku mojego zażalenia, w którym wykazałem brak jakichkolwiek dowodów, sąd odwoławczy przyznał mi rację i zwolnił klienta z aresztu. Sąd stwierdził, że brak jest dowodów realnie wskazujących, że doszło do popełnienia przestępstwa.

Strategia procesowa

Wyjaśnienia oparte na materiale dowodowym

Klient otrzymał wezwanie na przedstawienie zarzutów, po czym zgłosił się do mnie, aby udzielić mi upoważnienia do obrony. Skontaktowałem się z prokuratorem, aby ustalić szczegóły czynności i lojalnie zakomunikować stanowisko procesowe mojego klienta. Na pierwszych wyjaśnieniach klient odmówił składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania. W ślad za moim wnioskiem prokurator udostępnił część materiałów sprawy, do których chciałem aby odniósł się klient. Po krótkim czasie zawniaskowałem o kolejny termin odebrania wyjaśnień, na których klient bardzo szczegółowo i drobiazgowo odniósł się do stawianych mu zarzutów.

Strategia procesowa

Uzupełnienie wyjaśnień

Klient został zatrzymany i doprowadzony na czynności przedstawienia zarzutów. W trakcie czynności był bardzo zestresowany, a ponieważ zarzuty dotyczyły sytuacji sprzed kilkunastu lat, niewiele już pamiętał. Po jego zwolnieniu skontaktował się ze mną i rozpoczęliśmy skrupulatną analizę zarzutów i opracowanie linii obrony. W krótkim czasie klient stawił się w celu złożenia wyjaśnień uzupełniających, które były podstawą dalszej linii obrony.

Najczęstsze pytania:

o postępowanie EPPO w Polsce

Przede wszystkim nie warto improwizować podczas pierwszego przesłuchania. Trzeba ustalić, czego dokładnie dotyczy zarzut, jakie dokumenty są w aktach i czy Prokuratura Europejska rzeczywiście ma kompetencję do prowadzenia sprawy. Podejrzany ma prawo do obrońcy, składania wyjaśnień, odmowy wyjaśnień i składania wniosków dowodowych. W praktyce pierwsza decyzja dotyczy tego, czy wyjaśniać od razu, czy najpierw przeanalizować akta i przygotować dokumenty wspierające linię obrony.

Postępowanie EPPO łączy polską procedurę karną z unijną strukturą prokuratury. Europejski prokurator delegowany działa w Polsce i wykonuje czynności według prawa krajowego, ale pozostaje częścią Prokuratury Europejskiej. To ważne, bo sprawa może obejmować kilka państw, dane z zagranicznych rachunków, dokumenty od instytucji UE oraz decyzje podejmowane na poziomie stałych izb EPPO. Obrona musi więc uwzględniać nie tylko przepisy polskie, ale także mechanizm działania EPPO.

Tak. W sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Europejską mogą pojawić się wnioski o tymczasowe aresztowanie, zabezpieczenie majątkowe, przeszukanie, zatrzymanie rzeczy lub uzyskanie danych bankowych. Te czynności są oceniane według polskiej procedury, ale mogą wynikać z szerszego materiału zebranego w kilku państwach. Dlatego trzeba badać nie tylko zasadność samego środka, ale też źródło dowodów, proporcjonalność działania i wpływ decyzji na działalność przedsiębiorstwa.

OLAF prowadzi postępowania administracyjne dotyczące ochrony interesów finansowych Unii. EPPO prowadzi natomiast postępowania karne i może kierować akty oskarżenia do sądu. W praktyce materiały z kontroli, audytu lub działań OLAF mogą mieć znaczenie dowodowe albo stać się impulsem do zawiadomienia. Nie oznacza to jednak automatycznie odpowiedzialności karnej. Trzeba sprawdzić, czy ustalenia administracyjne przekładają się na znamiona przestępstwa i konkretną odpowiedzialność osoby podejrzanej.

Tak, w określonych sytuacjach EPPO może doprowadzić do zastosowania europejskiego nakazu aresztowania. Dzieje się tak wtedy, gdy konieczne jest zatrzymanie i przekazanie osoby przebywającej w innym państwie członkowskim. To ważne zwłaszcza dla przedsiębiorców, menedżerów i osób pracujących za granicą. Obrona powinna wtedy obejmować nie tylko sprawę główną w Polsce, ale także postępowanie wykonawcze w państwie zatrzymania oraz ryzyka związane z przekazaniem.

Obrona zaczyna się od uporządkowania sprawy. Najpierw trzeba ustalić, jaki czyn jest zarzucany, jakie środki UE lub dochody Unii miały zostać naruszone i skąd pochodzą dowody. Następnie analizuję dokumenty finansowe, korespondencję, decyzje zarządcze, umowy i sposób rozliczenia projektu. W wielu sprawach kluczowe jest pokazanie, że spór ma charakter rozliczeniowy, administracyjny albo biznesowy, a nie karny. Dopiero po takiej analizie można przygotować wyjaśnienia, wnioski dowodowe i reakcję na zabezpieczenia majątkowe.

Adwokat może wstąpić do sprawy po udzieleniu upoważnienia do obrony albo pełnomocnictwa. W praktyce warto zrobić to przed pierwszym przesłuchaniem, przeszukaniem, posiedzeniem aresztowym albo decyzją o zabezpieczeniu majątku. W sprawach z Biura Delegowanego Prokuratora Europejskiego w Katowicach znaczenie ma szybka analiza akt i kontakt z organem prowadzącym. Jeżeli akt oskarżenia Prokuratury Europejskiej trafi do Sądu Okręgowego w Katowicach albo innego właściwego sądu, strategię trzeba dostosować do etapu sądowego.