Prokuratura Europejska (EPPO) – obrona w postępowaniu

Przede wszystkim nie warto improwizować podczas pierwszego przesłuchania. Trzeba ustalić, czego dokładnie dotyczy zarzut, jakie dokumenty są w aktach i czy Prokuratura Europejska rzeczywiście ma kompetencję do prowadzenia sprawy. Podejrzany ma prawo do obrońcy, składania wyjaśnień, odmowy wyjaśnień i składania wniosków dowodowych. W praktyce pierwsza decyzja dotyczy tego, czy wyjaśniać od razu, czy najpierw przeanalizować akta i przygotować dokumenty wspierające linię obrony.

Postępowanie EPPO łączy polską procedurę karną z unijną strukturą prokuratury. Europejski prokurator delegowany działa w Polsce i wykonuje czynności według prawa krajowego, ale pozostaje częścią Prokuratury Europejskiej. To ważne, bo sprawa może obejmować kilka państw, dane z zagranicznych rachunków, dokumenty od instytucji UE oraz decyzje podejmowane na poziomie stałych izb EPPO. Obrona musi więc uwzględniać nie tylko przepisy polskie, ale także mechanizm działania EPPO.

Tak. W sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Europejską mogą pojawić się wnioski o tymczasowe aresztowanie, zabezpieczenie majątkowe, przeszukanie, zatrzymanie rzeczy lub uzyskanie danych bankowych. Te czynności są oceniane według polskiej procedury, ale mogą wynikać z szerszego materiału zebranego w kilku państwach. Dlatego trzeba badać nie tylko zasadność samego środka, ale też źródło dowodów, proporcjonalność działania i wpływ decyzji na działalność przedsiębiorstwa.

OLAF prowadzi postępowania administracyjne dotyczące ochrony interesów finansowych Unii. EPPO prowadzi natomiast postępowania karne i może kierować akty oskarżenia do sądu. W praktyce materiały z kontroli, audytu lub działań OLAF mogą mieć znaczenie dowodowe albo stać się impulsem do zawiadomienia. Nie oznacza to jednak automatycznie odpowiedzialności karnej. Trzeba sprawdzić, czy ustalenia administracyjne przekładają się na znamiona przestępstwa i konkretną odpowiedzialność osoby podejrzanej.

Tak, w określonych sytuacjach EPPO może doprowadzić do zastosowania europejskiego nakazu aresztowania. Dzieje się tak wtedy, gdy konieczne jest zatrzymanie i przekazanie osoby przebywającej w innym państwie członkowskim. To ważne zwłaszcza dla przedsiębiorców, menedżerów i osób pracujących za granicą. Obrona powinna wtedy obejmować nie tylko sprawę główną w Polsce, ale także postępowanie wykonawcze w państwie zatrzymania oraz ryzyka związane z przekazaniem.

Obrona zaczyna się od uporządkowania sprawy. Najpierw trzeba ustalić, jaki czyn jest zarzucany, jakie środki UE lub dochody Unii miały zostać naruszone i skąd pochodzą dowody. Następnie analizuję dokumenty finansowe, korespondencję, decyzje zarządcze, umowy i sposób rozliczenia projektu. W wielu sprawach kluczowe jest pokazanie, że spór ma charakter rozliczeniowy, administracyjny albo biznesowy, a nie karny. Dopiero po takiej analizie można przygotować wyjaśnienia, wnioski dowodowe i reakcję na zabezpieczenia majątkowe.

Adwokat może wstąpić do sprawy po udzieleniu upoważnienia do obrony albo pełnomocnictwa. W praktyce warto zrobić to przed pierwszym przesłuchaniem, przeszukaniem, posiedzeniem aresztowym albo decyzją o zabezpieczeniu majątku. W sprawach z Biura Delegowanego Prokuratora Europejskiego w Katowicach znaczenie ma szybka analiza akt i kontakt z organem prowadzącym. Jeżeli akt oskarżenia Prokuratury Europejskiej trafi do Sądu Okręgowego w Katowicach albo innego właściwego sądu, strategię trzeba dostosować do etapu sądowego.