Skip to content
Telefon: +48 503 950 735 mail: marcin.klonowski@adwokatura.pl
Adwokat Marcin Klonowski
Obrona w sprawie o przestępstwa gospodarcze Obrona w sprawie o przestępstwa skarbowe Obrona w sprawie karnej Obrona w sprawie karnej międzynarodowej Pomoc prawna dla spółek w sprawach karnych
Adwokat Marcin Klonowski

Obrona w sprawie o działanie na szkodę spółki

Art. 296 k.k. — obrona członków zarządu i prokurentów

Zarzut działania na szkodę spółki najczęściej pojawia się wtedy, gdy prokuratura uznaje, że decyzja biznesowa doprowadziła do straty albo naraziła spółkę na poważne ryzyko finansowe. Problem polega na tym, że biznes ocenia się zwykle z perspektywy czasu. To, co dziś wygląda na błędną decyzję, w chwili jej podejmowania mogło być racjonalnym działaniem opartym na dostępnych informacjach.

W sprawach z art. 296 k.k. kluczowe znaczenie ma wykazanie zakresu obowiązków, procesu podejmowania decyzji i rzeczywistej przyczyny szkody. Dlatego obrona zaczyna się od analizy dokumentów korporacyjnych, finansowych i biznesowego kontekstu sprawy.

Skąd biorą się sprawy o działanie na szkodę spółki?

Konflikty między wspólnikami lub akcjonariuszami

W wielu sprawach zawiadomienie składają osoby pozostające w sporze korporacyjnym. Zarzut działania na szkodę spółki staje się elementem konfliktu o kontrolę nad przedsiębiorstwem lub odpowiedzialność za nieudaną inwestycję.

Kontrole, audyty i zmiana zarządu

Po zmianie władz spółki często analizowane są wcześniejsze decyzje biznesowe. Nowy zarząd, audytor lub rada nadzorcza mogą uznać, że określone działania doprowadziły do szkody majątkowej.

Postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne

Gdy spółka traci płynność lub upada, do spółki wchodzi nadzorca sądowy, zarządca przymusowy lub syndyk i wtedy bada decyzje osób odpowiedzialnych za finanse. Często składa zawiadomienie o przestępstwie.

Kara za działanie na szkodę spółki – art. 296 k.k.

Za działanie na niekorzyść spółki grożą surowe sankcje

Odpowiedzialność karna zależy od wysokości szkody, celu działania oraz okoliczności sprawy. Poza karą pozbawienia wolności postępowanie może prowadzić do zabezpieczenia majątku, orzeczenia obowiązku naprawienia szkody z majątku osobistego oraz utraty możliwości pełnienia funkcji w spółkach.

Szkoda powyżej 200 tys. zł

3 miesiące – 5 lat

pozbawienia wolności

Szkoda powyżej 1 mln zł

1 – 10 lat

pozbawienia wolności

Szkoda powyżej 5 mln zł

3 – 20 lat

pozbawienia wolności

Zabezpieczenie majątku prywatnego na czas postępowania
Zakazy zajmowania określonych stanowisk
Obowiązek naprawienia szkody z majątku osobistego
Utrata reputacji menedżera i firmy

Jak organy ścigania budują zarzut z art. 296 k.k.?

Prokuratura musi wykazać kilka kluczowych elementów

Sama strata finansowa nie oznacza jeszcze przestępstwa. Prokuratura musi udowodnić, że osoba odpowiedzialna za sprawy majątkowe lub działalność gospodarczą nadużyła swoich uprawnień albo nie dopełniła obowiązków. Następnie musi wykazać związek między takim zachowaniem a powstaniem szkody lub zagrożeniem jej powstania.

Nadużycie uprawnień przy podejmowaniu decyzji

Organy ścigania analizują, czy członek zarządu, prokurent lub dyrektor działał poza zakresem przyznanych mu kompetencji. Oceniane są uchwały, pełnomocnictwa, regulaminy oraz sposób podejmowania decyzji gospodarczych w spółce.

Niedopełnienie obowiązków zarządczych

Przedmiotem analizy staje się brak nadzoru, brak kontroli ryzyka, nieweryfikowanie kontrahentów lub zaniechanie działań wymaganych przez przepisy albo wewnętrzne procedury spółki. Prokuratura bada, kto podejmował decyzję w spółce i jaką miał wiedzę oraz zamiar działania.

Powstanie szkody lub ryzyka szkody

W wielu sprawach spór dotyczy tego, czy szkoda rzeczywiście powstała i jak należy ją liczyć. Często konieczne jest odróżnienie normalnego ryzyka biznesowego od realnego uszczerbku majątkowego.

Związek między decyzją a skutkiem

Prokuratura musi wykazać, że to właśnie konkretne działanie lub zaniechanie doprowadziło do szkody. Ważne jest, aby szkoda była wynikiem decyzji, a nie czynników zewnętrznych np. pogorszenia koniunktury gospodarczej. W praktyce bywa to trudne, szczególnie gdy na sytuację spółki wpływało wiele czynników rynkowych.

Jak bronić się przed zarzutem z art. 296 k.k.?

Obrona zaczyna się od analizy procesu decyzyjnego

W sprawach o działanie na szkodę firmy najważniejsze jest odtworzenie okoliczności podejmowania decyzji. Trzeba pokazać, jakie informacje były dostępne w danym momencie i jakie cele gospodarcze miało dane działanie.

01

Analiza dokumentów korporacyjnych

Sprawdzam umowy, uchwały, pełnomocnictwa, korespondencję i dokumentację finansową. To właśnie w tych dokumentach najczęściej znajdują się informacje pozwalające ocenić rzeczywisty zakres obowiązków.

02

Ocena ryzyka biznesowego

Nie każda strata oznacza przestępstwo. Analizuję, czy decyzja mieściła się w granicach dopuszczalnego ryzyka gospodarczego oraz czy była uzasadniona z perspektywy chwili jej podjęcia.

03

Przygotowanie strategii procesowej

W sprawach z art. 296 k.k. pierwsze wyjaśnienia często wyznaczają kierunek całego postępowania. Dlatego przed przesłuchaniem trzeba zdecydować, jakie argumenty i dokumenty będą podstawą obrony.

04

Ograniczanie skutków dla biznesu

Działam nie tylko w obszarze odpowiedzialności karnej. Równolegle trzeba analizować zabezpieczenia majątkowe, odpowiedzialność cywilną członków zarządu oraz wpływ sprawy na działalność spółki.

Ruch jest po Twojej stronie. Zobacz też jak będę działał w sprawie

Jak działam →

Masz zarzut działania na szkodę spółki?

To nie jest moment na działanie wyłącznie pod kątem odpowiedzialności karnej. Trzeba ocenić również ryzyka dotyczące majątku, działalności spółki i relacji ze wspólnikami. Im wcześniej zostanie przygotowana strategia obrony, tym większa szansa na ograniczenie tych konsekwencji.

zobacz, jak wygląda obrona kancelarii klonowski w realnych sprawach klientów

Sprawy, w których zmieniłem bieg wydarzeń

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia jako fundament obrony

Klientowi przedstawiono zarzuty w prokuraturze. Sprawa opierała się na opinii biegłego i od początku dostałem prosty komunikat — akt oskarżenia trafi do sądu. W związku z tym po skierowaniu do sądu aktu przygotowałem obszerną odpowiedź na akt oskarżenia. W piśmie tym wniosłem o umorzenie jednego zarzutu, co do pozostałych natomiast wskazałem ich niezasadność w świetle akt sprawy. Po ujawnieniu odpowiedzi sąd przychylił się do mojej argumentacji i jeden z zarzutów od razu uchylił. W pozostałym zakresie argumenty z pisma były analizowane w toku sprawy.

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia i brak akt

Klientowi przedstawiono zarzuty i skierowano sprawę do sądu. Po otrzymaniu odpisu aktu oskarżenia napisałem odpowiedź. Ku mojemu zdziwieniu okazało się, że do sprawy nie zostały dołączone wszystkie akta. Złożyłem w odpowiedzi na akt oskarżenia formalny wniosek o uzyskanie całości akt, złożyłem również dodatkowe wnioski dowodowe oraz przedstawiłem argumentację obronczą. Później ta linia była utrzymywana w toku całego procesu.

Szybka reakcja Tymczasowe aresztowanie

Skuteczne zażalenie na tymczasowe aresztowanie

W postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową broniłem klienta oskarżonego o poważne przestępstwa. Po zatrzymaniu, z uwagi na przyjętą przez klienta postawę procesową prokurator zdecydował o skierowaniu wniosku o areszt. Na zapoznanie się z aktami miałem tylko 2 godziny, ale wystarczyło to dla stwierdzenia braków dowodowych. Niestety, sąd rejonowy zastosował areszt. W tym momencie od razu zacząłem pracować nad zażaleniem. Sąd odwoławczy uwzględnił moje zażalenie — stwierdził, że wykazałem, iż zarzuty postawione przez prokuratora nie mają żadnych podstaw dowodowych. Tego samego dnia klienta zwolniono z aresztu śledczego i mogłem go przywieźć do domu.

Tymczasowe aresztowanie Wykorzystanie słabych punktów

Uchylenie aresztu — brak uprawdopodobnienia zarzutów

Prokurator zatrzymał klienta pod zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i innymi zarzutami kryminalnymi. Sąd rejonowy zastosował areszt. W wyniku mojego zażalenia, w którym wykazałem brak jakichkolwiek dowodów, sąd odwoławczy przyznał mi rację i zwolnił klienta z aresztu. Sąd stwierdził, że brak jest dowodów realnie wskazujących, że doszło do popełnienia przestępstwa.

Strategia procesowa

Wyjaśnienia oparte na materiale dowodowym

Klient otrzymał wezwanie na przedstawienie zarzutów, po czym zgłosił się do mnie, aby udzielić mi upoważnienia do obrony. Skontaktowałem się z prokuratorem, aby ustalić szczegóły czynności i lojalnie zakomunikować stanowisko procesowe mojego klienta. Na pierwszych wyjaśnieniach klient odmówił składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania. W ślad za moim wnioskiem prokurator udostępnił część materiałów sprawy, do których chciałem aby odniósł się klient. Po krótkim czasie zawniaskowałem o kolejny termin odebrania wyjaśnień, na których klient bardzo szczegółowo i drobiazgowo odniósł się do stawianych mu zarzutów.

Strategia procesowa

Uzupełnienie wyjaśnień

Klient został zatrzymany i doprowadzony na czynności przedstawienia zarzutów. W trakcie czynności był bardzo zestresowany, a ponieważ zarzuty dotyczyły sytuacji sprzed kilkunastu lat, niewiele już pamiętał. Po jego zwolnieniu skontaktował się ze mną i rozpoczęliśmy skrupulatną analizę zarzutów i opracowanie linii obrony. W krótkim czasie klient stawił się w celu złożenia wyjaśnień uzupełniających, które były podstawą dalszej linii obrony.

Najczęstsze pytania:

o działanie na szkodę spółki

Tak. Odpowiedzialność z art. 296 k.k. nie dotyczy wyłącznie członków zarządu. Może obejmować również prokurentów, dyrektorów finansowych oraz inne osoby zajmujące się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą spółki. Kluczowe znaczenie ma rzeczywisty zakres obowiązków i kompetencji. Sam fakt pełnienia funkcji nie oznacza jeszcze odpowiedzialności. Prokuratura musi wykazać nadużycie uprawnień albo niedopełnienie obowiązków oraz powstanie szkody lub zagrożenia jej powstania.

Nie. To jedna z najważniejszych kwestii w sprawach o działanie na szkodę spółki. Biznes zawsze wiąże się z ryzykiem. Nie każda nietrafiona inwestycja, nieudana transakcja albo błędna prognoza finansowa prowadzi do odpowiedzialności karnej. Trzeba ocenić, jakie informacje były dostępne w chwili podejmowania decyzji i czy osoba odpowiedzialna działała racjonalnie. To właśnie tutaj przebiega granica między błędem biznesowym a przestępstwem.

Tak. W praktyce zarzuty z art. 296 k.k. często występują razem z innymi przestępstwami gospodarczymi. Mogą dotyczyć przywłaszczenia majątku spółki, oszustwa, fałszowania dokumentów, nierzetelnego prowadzenia ksiąg lub przestępstw skarbowych. Każdy dodatkowy zarzut wpływa na strategię procesową oraz ocenę ryzyk karnych. Dlatego sprawę trzeba analizować całościowo, a nie wyłącznie przez pryzmat jednego przepisu.

Sama uchwała nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności karnej. Może jednak mieć istotne znaczenie dowodowe. Pokazuje sposób podejmowania decyzji, zakres zgody właścicieli oraz informacje dostępne w chwili działania. W wielu sprawach dokumentacja korporacyjna pozwala wykazać, że określone decyzje były świadomie akceptowane przez organy spółki. To ważny element obrony, ale zawsze wymaga analizy całego materiału dowodowego.

Adwokat może wejść do sprawy na każdym etapie postępowania. Warto jednak zrobić to jak najwcześniej. Pierwsze przesłuchanie, pierwsze wyjaśnienia i pierwsze decyzje procesowe często wpływają na cały dalszy przebieg sprawy. To właśnie wtedy trzeba przeanalizować materiał dowodowy, przygotować strategię i zdecydować, jakie działania będą najkorzystniejsze z punktu widzenia odpowiedzialności karnej oraz interesów spółki.

Tak, w niektórych sprawach warunkowe umorzenie postępowania jest możliwe. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w których stopień społecznej szkodliwości czynu nie jest znaczny, okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, a sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne. Znaczenie mogą mieć również działania podjęte po zdarzeniu, w tym naprawienie szkody wyrządzonej spółce. Nie każda sprawa z art. 296 k.k. spełnia jednak te warunki. Dlatego już na początku postępowania warto ocenić, czy taki kierunek obrony jest realny i czy nie będzie kolidował z innymi celami procesowymi. Osoba wobec której wydano taki wyrok nie jest karana. Oznacza to, że może pełnić funkcję w organach spółek co jest szczególnie korzystne dla menedżerów.

Dobrowolne poddanie się karze polega na uzgodnieniu z prokuratorem lub sądem sposobu zakończenia sprawy bez przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego. W praktyce oskarżony akceptuje określoną karę lub środek karny, a sąd może wydać wyrok na posiedzeniu. Rozwiązanie to nie jest korzystne w każdej sprawie. Najpierw trzeba przeanalizować materiał dowodowy, ocenić szanse obrony oraz skutki wyroku dla działalności gospodarczej, pełnionych funkcji i reputacji. W wielu sprawach dopiero taka analiza pozwala zdecydować, czy dobrowolne poddanie się karze jest rozsądnym rozwiązaniem. Wyrok wydany w ramach dobrowolnego poddania się karze jest jednak wpisany do KRK jako wyrok skazujący za przestępstwo. Wyłącza on zatem możliwość pełnienia funkcji w organach spółki.