Skip to content
Telefon: +48 503 950 735 mail: marcin.klonowski@adwokatura.pl
Adwokat Marcin Klonowski
Obrona w sprawie o przestępstwa gospodarcze Obrona w sprawie o przestępstwa skarbowe Obrona w sprawie karnej Obrona w sprawie karnej międzynarodowej Pomoc prawna dla spółek w sprawach karnych
Adwokat Marcin Klonowski

Zawyżanie kosztów uzyskania przychodu – obrona kks

Art. 56 k.k.s. i art. 271a k.k. — nierzetelne faktury kosztowe

Zawyżanie kosztów w firmie najczęściej pojawia się wtedy, gdy urząd skarbowy lub KAS uznaje, że podatnik ujął w kosztach wydatki, które nie dokumentują rzeczywistych usług albo nie mogły stanowić kosztów uzyskania przychodu. W praktyce sprawa często dotyczy jednocześnie podatku dochodowego i VAT, bo fikcyjne faktury kosztowe mogą zaniżać dochód oraz podatek do zapłaty. To nie jest tylko spór księgowy. Od sposobu wyjaśnienia transakcji zależy ryzyko karnoskarbowe i biznesowe.

W sprawach o zawyżanie kosztów kluczowe znaczenie mają faktury, umowy, przelewy, korespondencja i rzeczywiste wykonanie świadczeń. Trzeba ustalić, czy problem dotyczy błędu podatkowego, nierzetelnej księgowości, fikcyjnych kosztów czy świadomego użycia faktur poświadczających nieprawdę.

Skąd biorą się sprawy o zawyżanie kosztów?

Kontrola podatkowa lub celno-skarbowa

Sprawy często zaczynają się od kontroli kosztów, odliczenia VAT i rozliczeń z kontrahentami. Organ porównuje faktury, JPK, przelewy i realność usług, a następnie zawiadamia o podejrzeniu przestępstwa skarbowego.

Analiza JPK, KSeF i przepływów finansowych

Organy coraz częściej budują zarzut na danych z plików JPK, rachunków bankowych i rejestrów faktur. Gdy widzą powtarzalne faktury kosztowe albo nietypowych kontrahentów, badają rzeczywisty cel i realność transakcji.

Spór z kontrahentem, księgowym lub wspólnikiem

Zawiadomienie może wynikać z konfliktu w firmie, zmiany zarządu albo problemów biura rachunkowego. Wtedy dokumenty księgowe stają się elementem szerszego sporu o odpowiedzialność za podatki.

Kara za zawyżanie kosztów – art. 56 k.k.s. i faktury

Zawyżanie kosztów może oznaczać poważne sankcje

Kara zależy od kwoty podatku narażonego na uszczuplenie, wartości faktur i przyjętej kwalifikacji. Najsurowsze kary wynikają z przepisów kodeksu karnego. Przestępstwa te również później się przedawniają.

Kwota z faktur przekracza 200 tys. zł (art. 271a § 1 k.k.)

od 6 miesięcy do lat 8

pozbawienia wolności

Kwota faktur przekracza 5 mln zł (art. 271a § 2 k.k.)

od 3 do 20 lat

pozbawienia wolności

Stałe źródło dochodu z nierzetelnych faktur (art. 271a § 2 k.k.)

od 3 do 20 lat

pozbawienia wolności

Zabezpieczenie majątku i rachunków na czas postępowania
Domiar podatku, odsetki i dodatkowe sankcje podatkowe
Odpowiedzialność zarządu, księgowego lub biura rachunkowego
Wpływ sprawy na reputację i finansowanie działalności

Jak organy ścigania budują zarzut zawyżania kosztów w firmie?

Prokuratura musi wykazać kilka konkretnych elementów

Samo zakwestionowanie kosztu przez urząd nie oznacza jeszcze odpowiedzialności karnej. Organ musi wykazać, że w deklaracji podano nieprawdę albo zatajono prawdę, a działanie naraziło podatek na uszczuplenie. W sprawach fakturowych trzeba też ustalić, kto użył dokumentu i z jaką świadomością.

Wykazanie nierzetelności faktur kosztowych w firmie

Organy sprawdzają, czy faktury dokumentowały rzeczywiste usługi, dostawy albo wydatki. Analizują umowy, protokoły, maile, przelewy, raporty i to, czy kontrahent miał zasoby do wykonania zlecenia.

Podanie nieprawdy w deklaracji podatkowej

W sprawach z art. 56 k.k.s. kluczowe jest to, czy deklaracja podatkowa zawierała dane istotne dla wysokości podatku. Chodzi zwłaszcza o koszty, odliczenie VAT i wykazany dochód za okres.

Zaniżenie dochodu lub podstawy opodatkowania

Zawyżanie kosztów uzyskania przychodu może obniżać dochód w PIT albo CIT. Przy fakturach VAT organ bada dodatkowo, czy podatnik odliczył podatek naliczony z dokumentów, które nie potwierdzały realnych zdarzeń.

Umyślność działania osoby odpowiedzialnej za podatki

Nie wystarczy wykazać błąd w rozliczeniu. Trzeba ustalić, kto decydował o ujęciu faktur, jaką miał wiedzę i czy godził się na nierzetelne rozliczenie. To często najważniejszy punkt obrony.

Jak bronić się przed zarzutem zawyżania kosztów?

Obrona zaczyna się od faktur, ksiąg i decyzji podatkowych

W wielu sprawach obrona nie polega na prostym zaprzeczaniu fakturom. Trzeba rozdzielić spór podatkowy, błąd księgowy, odpowiedzialność osoby zarządzającej i ewentualne użycie nierzetelnych dokumentów. Dopiero wtedy można ocenić realne ryzyko.

01

Analiza faktur i realności usług

Sprawdzam, czy za fakturami stoją realne świadczenia, dostawy lub wydatki. Znaczenie mają umowy, korespondencja, raporty, przelewy, dokumenty odbioru i faktyczne wykorzystanie usługi w działalności.

02

Ocena deklaracji, JPK i ksiąg firmy

Porównuję zarzut z deklaracjami, plikami JPK, księgami i dokumentami źródłowymi. To pozwala ustalić, czy chodzi o podanie nieprawdy, błąd kwalifikacji podatkowej czy spór o ocenę kosztu.

03

Przygotowanie wyjaśnień i dowodów

Pierwsze wyjaśnienia w sprawie karnoskarbowej mogą ustawić cały proces. Dlatego trzeba wcześniej zdecydować, które dokumenty złożyć, jak opisać transakcje i czego nie wolno uprościć.

04

Ograniczanie ryzyk podatkowych

Równolegle trzeba analizować korektę deklaracji, czynny żal, zapłatę należności i wpływ kontroli podatkowej na sprawę karną. Nie każde działanie pomaga, dlatego wymaga strategii i planu.

Ruch jest po Twojej stronie. Zobacz też jak będę działał w sprawie

Jak działam →

Masz zarzut zawyżania kosztów?

To nie jest moment na chaotyczne tłumaczenia. Trzeba sprawdzić akta, dokumenty księgowe i przebieg kontroli. W sprawach o zawyżanie kosztów pierwsza decyzja często wpływa na zarzuty, zabezpieczenie majątku i możliwość dalszego prowadzenia biznesu.

zobacz, jak wygląda obrona kancelarii klonowski w realnych sprawach klientów

Sprawy, w których zmieniłem bieg wydarzeń

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia jako fundament obrony

Klientowi przedstawiono zarzuty w prokuraturze. Sprawa opierała się na opinii biegłego i od początku dostałem prosty komunikat — akt oskarżenia trafi do sądu. W związku z tym po skierowaniu do sądu aktu przygotowałem obszerną odpowiedź na akt oskarżenia. W piśmie tym wniosłem o umorzenie jednego zarzutu, co do pozostałych natomiast wskazałem ich niezasadność w świetle akt sprawy. Po ujawnieniu odpowiedzi sąd przychylił się do mojej argumentacji i jeden z zarzutów od razu uchylił. W pozostałym zakresie argumenty z pisma były analizowane w toku sprawy.

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia i brak akt

Klientowi przedstawiono zarzuty i skierowano sprawę do sądu. Po otrzymaniu odpisu aktu oskarżenia napisałem odpowiedź. Ku mojemu zdziwieniu okazało się, że do sprawy nie zostały dołączone wszystkie akta. Złożyłem w odpowiedzi na akt oskarżenia formalny wniosek o uzyskanie całości akt, złożyłem również dodatkowe wnioski dowodowe oraz przedstawiłem argumentację obronczą. Później ta linia była utrzymywana w toku całego procesu.

Szybka reakcja Tymczasowe aresztowanie

Skuteczne zażalenie na tymczasowe aresztowanie

W postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową broniłem klienta oskarżonego o poważne przestępstwa. Po zatrzymaniu, z uwagi na przyjętą przez klienta postawę procesową prokurator zdecydował o skierowaniu wniosku o areszt. Na zapoznanie się z aktami miałem tylko 2 godziny, ale wystarczyło to dla stwierdzenia braków dowodowych. Niestety, sąd rejonowy zastosował areszt. W tym momencie od razu zacząłem pracować nad zażaleniem. Sąd odwoławczy uwzględnił moje zażalenie — stwierdził, że wykazałem, iż zarzuty postawione przez prokuratora nie mają żadnych podstaw dowodowych. Tego samego dnia klienta zwolniono z aresztu śledczego i mogłem go przywieźć do domu.

Tymczasowe aresztowanie Wykorzystanie słabych punktów

Uchylenie aresztu — brak uprawdopodobnienia zarzutów

Prokurator zatrzymał klienta pod zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i innymi zarzutami kryminalnymi. Sąd rejonowy zastosował areszt. W wyniku mojego zażalenia, w którym wykazałem brak jakichkolwiek dowodów, sąd odwoławczy przyznał mi rację i zwolnił klienta z aresztu. Sąd stwierdził, że brak jest dowodów realnie wskazujących, że doszło do popełnienia przestępstwa.

Strategia procesowa

Wyjaśnienia oparte na materiale dowodowym

Klient otrzymał wezwanie na przedstawienie zarzutów, po czym zgłosił się do mnie, aby udzielić mi upoważnienia do obrony. Skontaktowałem się z prokuratorem, aby ustalić szczegóły czynności i lojalnie zakomunikować stanowisko procesowe mojego klienta. Na pierwszych wyjaśnieniach klient odmówił składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania. W ślad za moim wnioskiem prokurator udostępnił część materiałów sprawy, do których chciałem aby odniósł się klient. Po krótkim czasie zawniaskowałem o kolejny termin odebrania wyjaśnień, na których klient bardzo szczegółowo i drobiazgowo odniósł się do stawianych mu zarzutów.

Strategia procesowa

Uzupełnienie wyjaśnień

Klient został zatrzymany i doprowadzony na czynności przedstawienia zarzutów. W trakcie czynności był bardzo zestresowany, a ponieważ zarzuty dotyczyły sytuacji sprzed kilkunastu lat, niewiele już pamiętał. Po jego zwolnieniu skontaktował się ze mną i rozpoczęliśmy skrupulatną analizę zarzutów i opracowanie linii obrony. W krótkim czasie klient stawił się w celu złożenia wyjaśnień uzupełniających, które były podstawą dalszej linii obrony.

Najczęstsze pytania:

o zawyżanie kosztów w firmie

Najpierw trzeba ustalić, czy organ prowadzi zwykły spór podatkowy, kontrolę celno-skarbową czy postępowanie karne skarbowe. To ważne, bo każde z tych postępowań ma inne cele i inne ryzyka. Warto zabezpieczyć dokumenty potwierdzające realność usług lub dostaw: umowy, korespondencję, raporty, protokoły odbioru i przelewy. Nie warto składać wyjaśnień bez przygotowania. W sprawach o zawyżanie kosztów jedno uproszczenie może zostać odczytane jako potwierdzenie fikcyjności faktur.

 

Korekta deklaracji może pomóc, ale nie zawsze automatycznie wyłącza odpowiedzialność. Znaczenie ma moment jej złożenia, zakres korekty, zapłata podatku i to, czy organ miał już wiedzę o nieprawidłowościach. W niektórych sytuacjach trzeba rozważyć czynny żal, ale on również ma swoje warunki. Dlatego przed korektą warto ocenić, czy działanie poprawi sytuację, czy przeciwnie – dostarczy organowi argumentów do zarzutu z art. 56 k.k.s. albo innych przepisów karnoskarbowych.

 

Odpowiedzialność zależy od tego, kto faktycznie zajmował się sprawami podatkowymi i kto decydował o ujęciu faktur w rozliczeniach. W spółce może to być członek zarządu, dyrektor finansowy, główna księgowa albo osoba z biura rachunkowego. Sam podpis pod deklaracją nie zawsze przesądza sprawę, ale jest ważnym dowodem. Trzeba ustalić podział obowiązków, obieg dokumentów i wiedzę konkretnych osób. W praktyce obrona często zaczyna się od odtworzenia tego procesu decyzyjnego.

 

Przy art. 56 § 1 k.k.s. grozi grzywna do 720 stawek dziennych, kara pozbawienia wolności albo obie te kary łącznie. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest mniejsza, odpowiedzialność może być łagodniejsza, a przy kwocie poniżej ustawowego progu chodzi o wykroczenie skarbowe. Dodatkowo mogą pojawić się zarzuty dotyczące przyjmowania nierzetelnych faktur z art. 271a k.k., który przewiduje bardzo surowe kary. To właśnie kwalifikacja prawna, wartość faktur i kwota podatku decydują o realnym ryzyku.

 

Tak, ale nie w każdej sprawie. Art. 271a k.k. dotyczy wystawienia albo użycia faktur poświadczających nieprawdę co do okoliczności mogących mieć znaczenie podatkowe, gdy wartość faktury lub faktur jest znaczna. Dlatego trzeba odróżnić spór o podatkową kwalifikację kosztu od użycia faktury, która dokumentuje zdarzenie nierzeczywiste. To ważne, bo kwalifikacja z kodeksu karnego może istotnie zwiększyć zagrożenie karą i ryzyko zabezpieczenia majątkowego.

 

W niektórych sprawach tak, ale zależy to od kwalifikacji prawnej, wysokości narażonego podatku, postawy sprawcy i wcześniejszej karalności. Warunkowe umorzenie wymaga między innymi, aby wina i społeczna szkodliwość nie były znaczne, a okoliczności czynu nie budziły wątpliwości. W sprawach karnoskarbowych trzeba też ocenić relację do zapłaty należności publicznoprawnej. To kierunek, który warto rozważyć dopiero po analizie akt, a nie jako automatyczny plan obrony.

 

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności to szczególna instytucja prawa karnego skarbowego. W praktyce polega na uzgodnieniu z organem finansowym warunków zakończenia sprawy, najczęściej po uiszczeniu należności i określonej kwoty tytułem grzywny. Jej istotną zaletą jest to, że prawomocny wyrok zezwalający na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie podlega wpisowi do KRK. Nie zawsze jednak będzie to dobry kierunek. Najpierw trzeba ocenić dowody, kwalifikację prawną i skutki biznesowe.