Skip to content
Telefon: +48 503 950 735 mail: marcin.klonowski@adwokatura.pl
Adwokat Marcin Klonowski
Obrona w sprawie o przestępstwa gospodarcze Obrona w sprawie o przestępstwa skarbowe Obrona w sprawie karnej Obrona w sprawie karnej międzynarodowej Pomoc prawna dla spółek w sprawach karnych
Adwokat Marcin Klonowski

Obrona w sprawie o korupcję

Art. 228 i 229 k.k. — łapownictwo urzędnicze i w sektorze publicznym

Zarzut korupcji najczęściej pojawia się wtedy, gdy prokuratura uznaje, że kontakt z osobą pełniącą funkcję publiczną nie był zwykłą rozmową, lecz próbą uzyskania przychylności, decyzji albo zaniechania w zamian za korzyść. W takich sprawach znaczenie mają szczegóły: kto rozmawiał, o czym rozmawiał, czy i kiedy pojawiła się korzyść i czy miała realny związek z pełnioną funkcją publiczną. To właśnie od tych szczegółów zależy obrona.

Obrona w sprawie o korupcję wymaga dokładnej analizy kontaktów z urzędnikiem oraz przebiegu prowadzonych rozmów czy korespondencji. W takich sprawach najczęściej słowo jest przeciwko słowu.

Skąd biorą się sprawy o korupcję urzędniczą?

Kontrole operacyjne i podsłuchy

Sprawy o łapownictwo często zaczynają się od czynności operacyjnych i podsłuchów realizowanych przez CBA, ABW czy CBŚP.

Prowokacje policyjne

W sprawach o korupcje stosowane są również prowokacje policyjne. Polega to na kontrolowanym zażądaniu korzyści majątkowej przez urzędnika lub osobę występującą jako urzędnik.

Pomówienia przez osobę pełniącą funkcję publiczną

Źródłem sprawy korupcyjnej może być pomówienie przez osobę pełniącą funkcję publiczną, a więc urzędnika lub osobę zatrudnioną w jednostce dysponującej środkami publicznymi.

Kara za korupcję w Polsce – art. 228-230a k.k. w praktyce

Łapownictwo oznacza poważne ryzyko karne

Kara za korupcję zależy od rodzaju czynu, wartości korzyści i tego, czy sprawa dotyczy naruszenia prawa. Poza pozbawieniem wolności w grę wchodzą grzywna, przepadek korzyści, zabezpieczenie majątku oraz konsekwencje dla reputacji i dalszych relacji biznesowych.

Łapownictwo bierne lub czynne

6 miesięcy – 8 lat

pozbawienia wolności

Łapówka powyżej 200 tys. zł

2 – 15 lat

pozbawienia wolności

Łapówka powyżej 1 mln zł

3 – 20 lat

pozbawienia wolności

Zabezpieczenie majątku i blokada rachunków w firmie
Zakaz zajmowania stanowisk lub pełnienia funkcji
Obowiązek zwrotu korzyści albo naprawienia szkody
Ryzyko reputacyjne w relacjach z urzędem i kontrahentami

Jak prokuratura wykazuje zarzut korupcji urzędniczej w sprawie?

Najważniejszy jest związek korzyści z funkcją publiczną

W sprawach o korupcję nie wystarczy samo ustalenie, że doszło do przekazania pieniędzy, prezentu albo obietnicy. Prokuratura musi wykazać, że korzyść miała związek z pełnieniem funkcji publicznej.

Status osoby pełniącej funkcję publiczną lub urzędnika

Pierwszym sporem często jest to, czy dana osoba rzeczywiście pełniła funkcję publiczną. Nie zawsze chodzi tylko o urzędnika. Znaczenie mogą mieć obowiązki, dostęp do środków publicznych i realny zakres kompetencji.

Korzyść majątkowa, osobista albo jej obietnica

Organy ścigania analizują pieniądze, prezenty, usługi, wyjazdy, zatrudnienie bliskich i inne przysporzenia. W praktyce spór dotyczy tego, czy było to zwykłe świadczenie, upominek, czy korzyść związana z funkcją publiczną.

Związek korzyści z pełnioną funkcją

To kluczowy element sprawy. Prokuratura musi powiązać korzyść z konkretną funkcją publiczną, ogólną przychylnością albo oczekiwanym zachowaniem. Obrona powinna sprawdzić, czy taki związek rzeczywiście wynika z dowodów.

Wiarygodność materiału dowodowego

W sprawach korupcyjnych często działa zasada słowo przeciwko słowu i zdarzają się bezzasadne pomówienia. Czasami też prowadzone są prowokacje, których legalność można próbować podważyć w procesie karnym.

Jak się bronić przed zarzutem korupcji urzędniczej?

Obrona zaczyna się od analizy kontaktu z funkcjonariuszem

W sprawach o łapownictwo najważniejsze jest odtworzenie przebiegu rozmów, spotkań i decyzji. Trzeba sprawdzić, czy doszło do korzyści lub obietnicy, czy miała związek z funkcją publiczną, czy podejrzany nie był prowokowany oraz jakie dowody ma prokuratura.

01

Analiza akt i materiałów operacyjnych

Sprawdzam protokoły, nagrania, korespondencję, billingi, dokumenty finansowe i materiały z przeszukań. To właśnie tam najczęściej widać, czy narracja prokuratury jest pełna, czy opiera się na skrótach i domysłach.

02

Weryfikacja statusu i kompetencji

Nie każda osoba z instytucji publicznej automatycznie pozwala przyjąć zarzut łapownictwa. Analizuję jej realne kompetencje, zakres decyzji oraz to, czy korzyść mogła mieć związek z pełnioną funkcją.

03

Strategia wyjaśnień oraz dowodów

Pierwsze wyjaśnienia mogą przesądzić o kierunku sprawy. Przed przesłuchaniem trzeba zdecydować, czy je składać, jaki zakres faktów ujawnić i czy rozważyć klauzulę niekaralności, małego świadka koronnego albo dobrowolne poddanie się karze.

04

Ograniczanie skutków dla firmy

Działam również wobec ryzyk biznesowych. Sprawdzam zabezpieczenia majątkowe, przepadek korzyści, wpływ sprawy na przetargi, koncesje, kontrakty publiczne oraz komunikację z kontrahentami i organami spółki.

Ruch jest po Twojej stronie. Zobacz też jak będę działał w sprawie

Jak działam →

Masz zarzut korupcji lub łapownictwa?

To nie jest moment na intuicyjne wyjaśnienia. W sprawach o korupcję pierwsze decyzje procesowe wpływają na ocenę zamiaru, możliwość skorzystania z klauzuli niekaralności, ryzyko zabezpieczenia majątku oraz dalsze funkcjonowanie firmy.

zobacz, jak wygląda obrona kancelarii klonowski w realnych sprawach klientów

Sprawy, w których zmieniłem bieg wydarzeń

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia jako fundament obrony

Klientowi przedstawiono zarzuty w prokuraturze. Sprawa opierała się na opinii biegłego i od początku dostałem prosty komunikat — akt oskarżenia trafi do sądu. W związku z tym po skierowaniu do sądu aktu przygotowałem obszerną odpowiedź na akt oskarżenia. W piśmie tym wniosłem o umorzenie jednego zarzutu, co do pozostałych natomiast wskazałem ich niezasadność w świetle akt sprawy. Po ujawnieniu odpowiedzi sąd przychylił się do mojej argumentacji i jeden z zarzutów od razu uchylił. W pozostałym zakresie argumenty z pisma były analizowane w toku sprawy.

Strategia procesowa

Odpowiedź na akt oskarżenia i brak akt

Klientowi przedstawiono zarzuty i skierowano sprawę do sądu. Po otrzymaniu odpisu aktu oskarżenia napisałem odpowiedź. Ku mojemu zdziwieniu okazało się, że do sprawy nie zostały dołączone wszystkie akta. Złożyłem w odpowiedzi na akt oskarżenia formalny wniosek o uzyskanie całości akt, złożyłem również dodatkowe wnioski dowodowe oraz przedstawiłem argumentację obronczą. Później ta linia była utrzymywana w toku całego procesu.

Szybka reakcja Tymczasowe aresztowanie

Skuteczne zażalenie na tymczasowe aresztowanie

W postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową broniłem klienta oskarżonego o poważne przestępstwa. Po zatrzymaniu, z uwagi na przyjętą przez klienta postawę procesową prokurator zdecydował o skierowaniu wniosku o areszt. Na zapoznanie się z aktami miałem tylko 2 godziny, ale wystarczyło to dla stwierdzenia braków dowodowych. Niestety, sąd rejonowy zastosował areszt. W tym momencie od razu zacząłem pracować nad zażaleniem. Sąd odwoławczy uwzględnił moje zażalenie — stwierdził, że wykazałem, iż zarzuty postawione przez prokuratora nie mają żadnych podstaw dowodowych. Tego samego dnia klienta zwolniono z aresztu śledczego i mogłem go przywieźć do domu.

Tymczasowe aresztowanie Wykorzystanie słabych punktów

Uchylenie aresztu — brak uprawdopodobnienia zarzutów

Prokurator zatrzymał klienta pod zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i innymi zarzutami kryminalnymi. Sąd rejonowy zastosował areszt. W wyniku mojego zażalenia, w którym wykazałem brak jakichkolwiek dowodów, sąd odwoławczy przyznał mi rację i zwolnił klienta z aresztu. Sąd stwierdził, że brak jest dowodów realnie wskazujących, że doszło do popełnienia przestępstwa.

Strategia procesowa

Wyjaśnienia oparte na materiale dowodowym

Klient otrzymał wezwanie na przedstawienie zarzutów, po czym zgłosił się do mnie, aby udzielić mi upoważnienia do obrony. Skontaktowałem się z prokuratorem, aby ustalić szczegóły czynności i lojalnie zakomunikować stanowisko procesowe mojego klienta. Na pierwszych wyjaśnieniach klient odmówił składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania. W ślad za moim wnioskiem prokurator udostępnił część materiałów sprawy, do których chciałem aby odniósł się klient. Po krótkim czasie zawniaskowałem o kolejny termin odebrania wyjaśnień, na których klient bardzo szczegółowo i drobiazgowo odniósł się do stawianych mu zarzutów.

Strategia procesowa

Uzupełnienie wyjaśnień

Klient został zatrzymany i doprowadzony na czynności przedstawienia zarzutów. W trakcie czynności był bardzo zestresowany, a ponieważ zarzuty dotyczyły sytuacji sprzed kilkunastu lat, niewiele już pamiętał. Po jego zwolnieniu skontaktował się ze mną i rozpoczęliśmy skrupulatną analizę zarzutów i opracowanie linii obrony. W krótkim czasie klient stawił się w celu złożenia wyjaśnień uzupełniających, które były podstawą dalszej linii obrony.

Najczęstsze pytania:

o obronę w sprawie korupcji

Nie każdy prezent oznacza korupcję ale granica jest bardzo cienka, a prawo restrykcyjne. Problem zaczyna się wtedy, gdy upominek, usługa, zaproszenie lub inna korzyść ma związek z pełnieniem funkcji publicznej. W praktyce trzeba sprawdzić moment czy doszło do przekazania korzyści, jej wartość, relację między stronami i to, czy pojawiło się oczekiwanie określonego zachowania. Im bliżej decyzji urzędowej, kontroli, przetargu lub pozwolenia, tym większe ryzyko karne. Dlatego nie warto oceniać takiej sytuacji wyłącznie przez pryzmat wartości prezentu.

Nie. Korupcja urzędnicza i korupcja w sektorze prywatnym to odrębne kategorie spraw. Korupcja w sektorze prywatnym jest oceniana na podstawie innych przepisów, w szczególności art. 296a k.k. Różni się przedmiot ochrony, krąg osób, których dotyczy zarzut, oraz sposób budowania obrony. Dlatego już na początku trzeba prawidłowo ustalić kwalifikację prawną czynu.

Łapownictwo polega na przyjęciu, udzieleniu albo obietnicy korzyści w związku z pełnieniem funkcji publicznej. Płatna protekcja dotyczy pośrednictwa w załatwieniu sprawy przez osobę, która powołuje się na wpływy, wywołuje przekonanie o ich istnieniu albo takie przekonanie wykorzystuje. W praktyce spór często dotyczy tego, czy chodziło o legalne doradztwo, zwykłą pomoc w kontakcie z instytucją, czy odpłatne załatwianie sprawy przez wpływy. To wymaga dokładnej analizy rozmów, wiadomości i przepływów pieniędzy.

Tak, ale tylko w określonych sytuacjach. Art. 229 § 6 k.k. przewiduje klauzulę niekaralności dla sprawcy łapownictwa czynnego, jeżeli korzyść albo jej obietnica została przyjęta, a sprawca zawiadomił organ ścigania i ujawnił wszystkie istotne okoliczności, zanim organ dowiedział się o przestępstwie. Podobne rozwiązanie występuje przy czynnej płatnej protekcji. To bardzo wrażliwa decyzja procesowa. Trzeba ją podjąć po sprawdzeniu, co organ już wie i jakie skutki może mieć ujawnienie informacji.

W niektórych sprawach tak, ale nie przy każdej kwalifikacji. Przy podstawowych typach łapownictwa zagrożenie karą jest wysokie, dlatego warunkowe umorzenie najczęściej wymaga rozważenia typu mniejszej wagi albo innej łagodniejszej kwalifikacji. Znaczenie mają okoliczności czynu, dotychczasowa niekaralność, postawa podejrzanego i stopień społecznej szkodliwości. To nie jest automatyczne rozwiązanie. Najpierw trzeba ocenić, czy taki kierunek obrony jest prawnie możliwy i procesowo opłacalny.

Dobrowolne poddanie się karze polega na uzgodnieniu sposobu zakończenia sprawy bez prowadzenia pełnego procesu dowodowego. W sprawach o łapownictwo może być rozważane wtedy, gdy materiał dowodowy jest mocny, a celem staje się ograniczenie kary i skutków biznesowych. Nie warto jednak zaczynać od tej decyzji. Najpierw trzeba przeanalizować akta, ryzyko przepadku korzyści, zabezpieczenie majątku, wpis do KRK oraz wpływ wyroku na przetargi, koncesje i reputację firmy.

Adwokat może wejść do sprawy na każdym etapie postępowania. Warto jednak zrobić to przed pierwszym przesłuchaniem, przeszukaniem albo konfrontacją. W sprawach o korupcję pierwsze wyjaśnienia często wpływają na ocenę zamiaru i dalszą strategię. To wtedy trzeba zdecydować, czy składać wyjaśnienia, jakie dokumenty zabezpieczyć i czy podejmować inicjatywę dowodową. Im wcześniej zostanie przygotowany plan, tym łatwiej ograniczać ryzyka karne i biznesowe.